Léonie Mol
Léonie, une gentille jeune fille, studerend te Amsterdam, staat bloot aan veel schadelijke invloeden. Zo gaat zij naar bioscoop –zelfs films over overspel schrikken haar niet af-, ze drinkt, ze rookt, en geeft zich over aan nog veel meer verleidingen.
‘-Wat vind je van de levenswijze van Léonie?
-Hoe kunnen we haar uitleggen dat de invloeden waaraan zij nu blootstaat, gevaarlijk zijn? Hoe zou je daarbij kunnen helpen?
Inzendingen zijn welkom. Al gaat het daar natuurlijk niet om: deze casus, om alvast in de sfeer te komen van mijn essay, had regelrecht uit één van mijn gebruikte bronnen kunnen komen: A la découverte de l’amour vrai. Ja, ware liefde. Toe maar. Hoewel: ondanks het feit dat ik deze tijd graag aanduid als de era van het cynisme, zijn er nog nooit zoveel romantische comedy’s geproduceerd en hangt op vrijwel elk bushokje een reclame van een datingsite die de Ware Liefde belooft. Toch zou de door mij gebruikte christelijke brochure voor plattelandsmeisjes uit 1946[1] faliekant worden uitgelachen. Maar: waarom eigenlijk? Om dit nader te onderzoeken heb ik er een hedendaagse Cosmopolitan –het aprilnummer van 2010- naast gelegd. Is er eigenlijk wel zoveel veranderd?
Ik vrees van niet. Koop met je ogen dicht een willekeurig vrouwentijdschrift en je vindt gegarandeerd a) tips om deze of gene begeerde man eindelijk eens aan de haak te slaan, b) een artikel over ‘kinderen en hoe daaraan te beginnen’ en natuurlijk c) het bevel: houd je seksleven zo spannend mogelijk, en hoe je dat dient te verwezenlijken. Bovendien verdrink je ook nog eens in de make-up en kledingadvertenties. Er zijn weinig producten die nog zo traditioneel, voorspellend en ongeëmancipeerd zijn als de vrouwentijdschriften van nu. Dacht ik.
Nee, ik wil niet de zoveelste genderstudie schrijven waarin ik gewag maak van de onderdrukte vrouw en nee, ik wil ook niet aantonen dat de wereld één groot blank mannelijk heterocomplot is. Ik wil kijken wat er nu werkelijk in zo’n tijdschrift staat, wat er nu werkelijk in zo’n christelijke brochure wordt verkondigd om te zien of er iets is veranderd, of wij –mannen én vrouwen, mensen dus- anders zijn gaan denken, of dat we alleen maar doen alsof. Lachen wij misschien onterecht om die zo ouderwets lijkende propaganda?
Na deze korte introductie volgt onherroepelijk het volgende onderdeel: de keuze. Wat ga ik analyseren en wat laat ik weg? En waarom? Ik heb gekozen om in dit essay het begrip seksualiteit als uitgangspunt te nemen. Ik wil kijken naar op welke manieren er over seksualiteit wordt gesproken in de objecten die ik analyseer, en ten tweede kijken naar wat dit eventuele verschil inhoudt.
Het begrip keuze heeft ook alles te maken met de theoretische teksten die ik met mijn analyse in verband breng: ik heb mijn oog laten vallen op Regels voor het Mensenpark van Peter Sloterdijk, waarvan het begrip selectie een cruciaal element vormt. Sloterdijk stelt namelijk dat mensen altijd hebben geselecteerd en elkaar hebben geteeld, maar dat de verantwoordelijkheid voor het maken van deze selectie altijd is ontlopen door het aanroepen van een hogere, bovenmenselijke macht (zoals selecteren uit naam van god). Nu is god dood, en moeten we ons heil dus elders zoeken. Ook maak ik gebruik van het eerste deel van Histoire de la sexualité van Michel Foucault, die in drie delen de heersende vertogen over seksualiteit analyseert. Hij zet kritische vraagtekens bij onder andere de “onderdrukkingshypothese” die een algemene aanname lijkt te zijn geworden (wat wil zeggen dat seksualiteit in vroeger jaren onderdrukt was, en dat we nu “bevrijd” zouden zijn omdat we nu vrijelijk over seks spreken) en kijkt naar hoe seks is omgezet in een heersend vertoog.
De positie van seks in twee geschriften. Het lijkt bijna te voor de hand liggend –onze hedendaagse wereld wordt immers door seks overspoeld. We leven niet alleen in de era van het cynisme, maar vooral in dat van het credo “Ik heb seks dus ik ben”. En in een zeker opzicht is het ook zo: seks is noodzakelijk voor het voortbestaan van de menselijke soort. Aan de andere kant is de houding ten opzichte van seks wel veranderd, en onze biologie niet. Seks is een doel geworden, een opzichzelfstaande economie, om met Michel Houellebecq te spreken,[2] en geen middel dat slechts dient ter voortplanting.[3] Het kan altijd. Met wie? Dat is selectie. Wanneer? Selectie. Met welk doel? Selectie.
Na een korte analyse van het gebruik van het begrip van seksualiteit in mijn twee bronteksten wil ik de theorieën van Sloterdijk en Foucault bij mijn paper betrekken en vervolgens kijken wat er overblijft van mijn hypothese. Genoeg introductie: laat ik beginnen.
A la découverte de l’amour vrai
Het oudste object als eerste. Zoals hierboven gesteld, betreft het een christelijke informatie- c.q. propagandafolder voor jonge meisjes, waarin hun precies verteld wordt wat hun taken als vrouw inhouden. Het boekje komt uit 1946 en is geschreven in de vorm van een jaarprogramma: ingedeeld in drie delen, die op hun beurt weer zijn onderverdeeld, zodat er per maand een stukje theorie met vragenlijstje te lezen is. De taak van de vrouw wordt meteen duidelijk gemaakt: zij is gemaakt om lief te hebben, en zij moet liefhebben door zichzelf op te offeren (4). Beminnen, dat is anderen gelukkig maken (12). De meest voor de hand liggende wijze om dit te verwezenlijken is in een huwelijk, waarin de vrouw zichzelf in dienst stelt van haar man en kinderen. Daarbuiten zijn er nog twee andere mogelijkheden: het religieuze leven als non (maar daar moet wel een roeping voor zijn (24)), en ten derde het celibaat, als de eerste twee opties niet slagen (25). Maar ook in het celibaat kan er alsnog genoeg uit het leven gehaald worden: de alleenstaande vrouw kan voor haar familie zorgen, werkzaamheden in de parochie verrichten, hulp in het huishouden worden… Het essentiële punt blijft: zichzelf volkomen vergeten door het zich geven aan anderen (25).
Heeft seks daarin überhaupt een plaats? Seks voor het huwelijk is immers uit den boze (16). Maar seks komt wel degelijk aan bod. Ten eerste wanneer geschreven wordt over het “instinct” dat onderdrukt moet worden, of de louter lichamelijke geneugten die de jeugd van tegenwoordig najaagt (4, 56) en waar de schrijvers absoluut niet blij mee zijn. Het boek is namelijk geschreven als reactie op het huidige zedenverval en het moet dienen om de jeugd die enkel op zoek is naar plat vermaak weer op het rechte pad brengen (4). Vroeger was alles beter: uiteraard. Alleen: met een dergelijke houding kan er nooit iets veranderen, ten goede of ten slechte.[4]
Het gevaar schuilt, zo wordt gesteld, in het feit dat seks in den beginne mooi is omdat het dient tot de procreatie (16). Het probleem is dat seks alleen voor dat doel gebruikt mag worden, en dat men –mannen en vrouwen- het niet mag gebruiken voor zijn of haar eigen plezier (16). Dat zou namelijk vallen onder slechts aandacht hebben voor jezelf –onder egoïsme dus. En egoïsme, dat is geen liefde. Toch gaat het boek wel in op wat dan “prikkeling van de zinnen” wordt genoemd. Die prikkeling is niet erg, sust de brochure, je moet er alleen niet aan toegeven. En deze verwarring (“trouble”) oproepen is al helemaal hors de question (16).
Tot zover hebben wij een traditionele christelijke visie op seks voorgeschoteld gekregen. Maar laat ik eens wat nauwkeuriger op zoek gaan naar hoe de aantrekkingskracht, die zinnenprikkeling, wordt omschreven, als iets verbodens maar toch aanwezigs wordt omschreven, en naar hoe deze onmiskenbaar seksuele drift een plaats wordt gegeven. Want zelfs in christelijke propaganda van vijfenzestig jaar geleden geeft men het toe: verwarring bestaat. Prikkels hebben invloed. Er wordt alleen wel direct een normatief oordeel aan verbonden: aantrekkingskracht tussen de man en de vrouw is gewild door god, maar de jeugd van nu hecht te veel waarde aan dit lichamelijke aspect en is zich niet bewust van de ware waarde van het huwelijk (17). Toch is het onzinnig en zelfs gevaarlijk om de lichamelijke aantrekkingskracht weg te denken uit het huwelijk, omdat het om een verbintenis tussen lichaam én ziel gaat (20). Geen van deze aspecten kan worden genegeerd, maar hoewel het dus heel belangrijk is om de zinnelijke drang in te tomen (16, 52), onderkent het boekje dat wij –mensen- veel meer voelen dan dat wij denken –en dus: rationeel kunnen beredeneren-, wat dan weer betekent dat een groot deel van wat er in ons omgaat, niet kunnen vatten en ook niet kunnen beheersen (30). Dat gevaarlijke instinct heeft dus noodgedwongen invloed, terwijl het die eigenlijk niet mag hebben.[5]
Nog interessanter wordt het wanneer in het derde deel de vraag wordt gesteld, hoe je een geschikte verloofde uitkiest en waar deze aan moet voldoen. Hij moet ten eerste in goede gezondheid verkeren, ten tweede dezelfde morele overtuigingen en ideeën hebben over het stichten van een gezin als het meisje, en ten slotte toegewijd zijn aan zijn werk. Kortom: je kiest geen onverantwoordelijke dronkenlap (60). Over de eis van een goede gezondheid wordt in het tweede deel heel terloops gezegd dat je, om een goede moeder te kunnen zijn moet waken over je eigen gezondheid, ook in moreel opzicht, omdat een kind zijn of haar neigingen van de ouders erft. En neigingen oftewel karaktereigenschappen kan men ontwikkelen of niet, maar ze zijn aangeboren en dus onveranderlijk: ‘Pensons à cela surtout quand il s’agira de choisir le futur père de nos enfants; à acquérir les qualités que nous voudrions leur transmettre’ (48).
Dit is onverbloemde selectie. Om met Sloterdijk te spreken: telen en geteeld worden in de zuiverste vorm.[6] Kies geen zieke man: dan krijg je zwakke kinderen. Kies de man die een eigenschap bezit die je graag bij je eigen kinderen zou terugzien. Kies een man voor wie je aantrekkingskracht voelt –maar je mag niet op zoek zijn naar dierlijk genot (56)!
Het gevaar van verleiding wordt extra onderstreept door middel van een tekstfragment genaamd “La pente est Glissante” –met een passende hoofdletter-, waarin duidelijk wordt gemaakt dat er, wanneer je je eenmaal hebt overgegeven aan strelingen, aan omhelzingen, aan kussen, geen weg terug is: je zult alleen maar meer willen, en dat is heel gevaarlijk (52). Dit komt ook naar voren in de voorschriften die in acht genomen moeten worden wanneer het meisje eenmaal een verloofde heeft: kussen mag, maar ga vooral niet te ver. Sommige kussen en manieren van aanrakingen roepen een verwarring van de zinnen (wederom: “trouble”) op die alleen is toegestaan in de intimiteit tussen echtgenoten (64). De zaak moet wel “delicaat” blijven, wat onder andere inhoudt dat je niet alles mag weten.[7]
Kortom: voel, maar laat de ratio overheersen. Geniet, maar wees niet op zoek naar het genot. Bemin, maar vergeet jezelf. Het is een normatief vat vol tegenstrijdigheden.
Cosmopolitan
Laten we overschakelen naar anno 2010. Ik heb gekozen voor de vrouwenglossy Cosmopolitan, een maandelijks verschijnend tijdschrift waarin prangende kwesties aan de orde komen, zoals: Welke kleren moet ik kopen? Welke make-up past het best bij mijn oogkleur? Als ik blond ben, betekent dat dan dat ik dominant ben of juist niet? En, niet geheel onbelangrijk: wat vinden mannen daarvan? Geen vrouwenblad is compleet zonder haar onderdeel gewijd aan de psyche van die zogenaamde tegenhanger, dat totaal andere wezen: De Man.
Wat als eerste in het oog springt: seksualiteit is geen taboe meer. Vrijwel alle tijdschriften gericht aan de jongere generatie vrouwen wijden enkele artikelen per nummer aan vragen als “Hoe pimp ik mijn seksleven”, “Droomprins, maar kikker in bed”, “Hoe verleid ik en hoe laat ik me verleiden?” Zo ook dit nummer van de Cosmopolitan. Ik heb geluk, want deze maand staat er een Love&Lust-Special in. De achttien geboden voor de Ideale Vrouw getest, 25 dingen die hij stiekem leuk aan je vindt, Is hij boyfriend material?, Samenwonen in vier stappen, 60 verrassende seksfeiten. Het taboe op seks, het taboe op het wóórd seks in ieder geval, is doorbroken. Seks wordt niet meer aangeduid met omschrijvingen als “genot dat je niet mag zoeken buiten het huwelijk”, nee, het staat er gewoon tout court. Als het adagium “Ik heb seks, dus ik ben” ergens geldt, is het hier.
Maar, om met Foucault te spreken, betekent die zogenaamd vrije manier van spreken over seks wel dat de seksualiteit zogenaamd bevrijd is? Zeker, het stilzwijgen dat rondom seksualiteit in A la découverte de l’amour vrai heerste en waarin seks op alle mogelijke manieren behalve bij de naam werd genoemd,[8] is er niet meer. Seks moet net zoals alles leuk zijn, en: dat mag nu. Het regent tips voor een beter, langer en intenser orgasme. Maar: zijn we dan nu vrij, omdat in de Cosmopolitan staat dat op het moment van lezen ongeveer 4000 mensen in de wereld seks hebben: “Hopelijk ben jij een van hen!” (111)? Wat betekent het, dat bijna elk artikel gaat over seks, verleiding of make-up? Wat betekent het, dat een artikel levensgroot de kop krijgt: “Ik ben niet op zoek naar een man” (laatste twee woorden vetgedrukt en vergroot, p. 184)? Wat betekent het, dat elke vrouw nu kan leren hoe ze haar orgasme uit kan stellen?
Zoals Foucault in het eerste deel van zijn boek Histoire de la sexualité betoogt, hoeft overmatig praten over seks geen bevrijding te betekenen. Men doet dan nu wel graag alsof seks vroeger repressief onderdrukt is en pretendeert vrijgevochten oftewel subversief te zijn door open over seks te praten, maar volgens Foucault is de zogenaamde vorm van het vertoog veranderd. Seks is in de hedendaagse westerse cultuur alomtegenwoordig aanwezig in woord en beeld, wat betekent dat seks meer is geïnstitutionaliseerd door middel van vertogen (Foucault 21). In de zeventiende en achttiende eeuw is seks onderdeel geworden van de biechtcultuur: alles moest aan de priester verteld worden (24). In vroeger tijden werd er dus wel degelijk gedetailleerd over seks gesproken, alleen de context verschilt met hoe men er nu mee omgaat. Tweehonderd jaar geleden moest alles ook gezegd: verboden (seksuele) handelingen, begeertes, gedachtes (30). Is die aangehaalde onderdrukkingshypothese dan wel terecht?
De veelheid die bestaat aan seksuele vertogen in de moderne maatschappij, dat wil zeggen, de vele manieren waarop seks geïntegreerd is in manieren van spreken, zoals vroeger het geval was met de biecht, laten zien dat seks volledig wordt beheerst en gecreëerd door machtsinstituties (28). Met betrekking tot de Cosmopolitan van nu zou dat betekenen dat we in een nieuwe biechtcultuur (2.0) zijn gaan leven. De seksuele vertogen hebben sinds de achttiende eeuw een enorme groei doorgemaakt: er moet steeds meer over gepraat worden (28).[9] Er is nu geen priester meer aan wie we alles moeten vertellen, wel moet alles gedeeld worden met “vriendinnen” (wat vrouwen betreft) en doet de Cosmopolitan als het ware dienst als een papieren vriendin.
Terug naar de vertooganalyse. Als we Foucault in gedachten houden met zijn analyse van de hypothese dat seks altijd onderdrukt is geweest, zijn er zeker interessante aspecten om aan te stippen wat betreft de inhoud van de Cosmopolitan afgezien van de grote hoeveelheid aan seksuele “informatie”. Want de hele verdere Cosmopolitan, hoe vaak het woord seks dan ook niet genoemd wordt, komt behoorlijk dicht bij mijn zojuist bekeken boek uit 1946.
Neem bijvoorbeeld het artikel “Huisje, boompje… baby?” (62). Het normale verloop van een vrouwenleven blijkt te zijn: studeren, reizen, misschien wat bijscholing, een fantastische baan vinden, Mr. Right aan de haak slaan, een nog fantastischer huis kopen (met Mr. Right natuurlijk) (62). En dan? Een kind? Wat dat betreft is er wel iets veranderd: kinderen hebben is niet meer zo’n strenge eis als op het platteland in 1946 was. Toch, en daar maakt de Cosmopolitan ons goed op attent, is het moederschap nog heel belangrijk: ‘We zijn heel geëmancipeerd, behalve als het dáárom gaat. Castelein: “De status van het moederschap is enorm. Het beeld dat een vrouw pas een echte vrouw is als zij moeder is, bestaat nog steeds. Dáár moet het ultieme geluk vandaan komen, dat is de kers op de taart”’ (64). Alhoewel het bijzondere aan een kers op de taart is, dat die dan wel de ultieme vervolmaking kan voorstellen, maar geen verplichting is. Zonder kers wint je taart dan wel geen prijs, maar hij kan er wel mee door. In A la découverte de l’amour vrai wordt ook geschreven dat als het een vrouw niet lukt het moederschap te verwezenlijken, er weliswaar andere levensvormen zijn waarin de vrouw zich kan ontwikkelen (zoals we hebben gezien zijn dit de religieuze toewijding als non, of celibatair leven als hulp in de huishouding van de familie of als onderwijzeres of iets dergelijks), maar het huwelijk verdient duidelijk de voorkeur en is dan ook het hoogste dat een vrouw bereiken kan (4).[10] Dit wordt in een blad als de Cosmopolitan niet meer zo duidelijk gesteld. Wat wel nog op een torenhoog voetstuk staat, is het vinden van de hierboven genoemde Mr. Right. Een artikel gewijd aan hoe je in vier stappen kunt gaan samenwonen is daar een mooie illustratie van, net als het lijstje waarmee je kunt bepalen of iemand zogenoemd “boyfriend material” is (106-107). De gestelde eisen zijn: 1) Hij moet houden van zijn baan, 2) Hij moet met respect over zijn ex praten en 3) Goed met geld kunnen omgaan (106). Maar het belangrijkste is het zogenaamde “(onderbuik)gevoel” (107), dat alle duidelijkheid moet verschaffen of je je überhaupt een toekomst met deze bewuste man kunt voorstellen. Dit komt bijna volledig overeen met de eisen die in A la découverte de l’amour vrai gesteld worden. Immers, daar moet de verloofde gezond zijn, houden van zijn werk, dezelfde ideeën hebben over een familie stichten als jij (dit zouden we nu wel of geen kinderen willen noemen).
Selectie
Wat is er veranderd, als we beide objecten naast elkaar leggen? Seks is geëxpliciteerd. Selectie is geïmpliceerd, waarmee ik bedoel te zeggen dat selectie is weggemoffeld, verdoezeld, verduisterd. Liefde voor zijn werk, respect voor de vrouwen uit voorgaande relaties (dit was vroeger niet aan de orde, aangezien men ervan uitging dat het jongen en het meisje de eerste voor elkaar waren) en om kunnen gaan met geld, als gemoderniseerde versie van het oude eisenpakket mogen weliswaar als leidraad gebruikt worden bij het kiezen van een man, maar het eindoordeel blijft: “Wat zegt je gevoel?” (107). De Cosmopolitan schrijft dat je je “potentieel” wel tot op de millimeter kunt analyseren, maar dat het belangrijkste blijft wat je gevoel je ingeeft. Bovendien moet een relatie “vanzelf gaan”. Teveel moeite moeten doen is een slecht teken (107).
Vanzelf gaan, weinig moeite doen, doen wat je hart je ingeeft… Het zijn niet meer onze ouders en ook geen god die ons vertelt wat wij moeten doen, nee, het is de liefde, dat Gevoel met kapitalen dat ons zegt wat het juiste is. Waarbij de liefde niet meer voor het behagen van De Ander staat, maar waarbij De Ander mij behaagt. Maar hé, dat mag toch? Mijn gevoel geeft me toch in dat het goed is?[11] Waar Sloterdijk stelt dat domesticatie van de mens, oftewel selectie die bepaalt wie wel en wie niet als mens geldt, door het literaire humanisme nooit is onderkend (Sloterdijk 38), wat inhoudt dat de mens altijd geprobeerd heeft deze verantwoordelijkheid –die van het temmen- te ontlopen. De oude ‘telers’ –zij die selecteerden-, namelijk de priesters en de leraren, beriepen zich op bovenmenselijke principes (37). Zo hoefde de mens zich niet schuldig te voelen: hij kon er immers niets aan doen, het was gewoon zo. Nu, gezien het feit dat de antropotechniek zich steeds meer ontwikkelt, en klonen en genetische manipulatie kan worden toegepast, kan de mens niet meer ontkennen dat hij selecteert en zal het debat daarover moeten worden geopend (39). De mens moet niet meer doen alsof hij onschuldig is en er vóór hem gekozen wordt, ook al is die verantwoordelijkheid nog zo beangstigend.
Maar we zijn nog lang niet af van dit valse bewustzijn, wat ons in de gelegenheid stelt onze keuzes op een veilige manier te rechtvaardigen. Zo ook met seks. In 1946 geldt de regel: god wil gezonde en goede nakomelingen, dus kies je een goede man uit. In 2010 is het iets veranderd: de liefde, dat wil zeggen het persoonlijke gevoel, bepaalt wat je wilt. Maar wat is de liefde? Aantrekkingskracht? Verleiding? Hoewel in vrouwentijdschriften zeer concreet over verleiding geschreven wordt (bijvoorbeeld het blokje “Verleid hem” op de horoscooppagina, p. 191) blijft de liefde altijd een vaag omschreven, haast metafysisch begrip: zie het woord onderbuikgevoel alleen al. Er wordt niets gespecificeerd, niemand weet er het antwoord[12] op en dat komt natuurlijk goed uit. Zolang het geroemde gevoel vaag omschreven en anoniem blijft is alles veilig. Het gevoel zoals daar in onze hedendaagse maatschappij over gesproken wordt, is even weinig gedefinieerd of gerechtvaardigd als een onbekende of onbeschrijfbare god –maar in naam van beiden wordt geofferd. Wie of wat we kiezen, waar we wel of niet bijhoren: het gevoel kan ons het antwoord geven. Rationeel selecteren is uit. Emotioneel selecteren is in.[13] De telers van onze tijd zijn dan ook geen priesters meer, of leraren, zelfs zij die antropotechnieken beheersen en dus feitelijk heersen over het leven en de dood, vallen buiten de boot aangezien zij teveel worden gewantrouwd –de discussie die rondom Sloterdijks Regels voor het mensenpark is ontstaan wijst dat uit.[14] Nee, zij die op een voetstuk staan zijn degenen die ons dichter bij dat zo opgehemelde gevoel kunnen brengen: de psychologen, de psychiaters, die ons haarfijn kunnen laten zien hoe de psyche werkt, hoe wij ons voelen en waarom, en ten slotte wat we daar zelf aan kunnen doen.
Dat houdt in, dat het inderdaad uit den boze is om met iemand te trouwen omdat hij een goede baan, een hoge sociale status, of een goede producent van nageslacht zal zijn. “Dat is toch geen echte liefde?” roepen we dan verontwaardigd. In 1946 was het dat wel. Maar daar lachen wij nu om. Want we weten heel goed: in het hart, in het gevoel, dáár ligt de waarheid…
Bibliografie
Aube, Ghislaine. A la découverte de l’amour vrai. Paris: JACF, 1946.[15]
Cosmopolitan april 2010. Hoofdredactrice: Claudia Straatmans. Uitgever: Sanne Visser. Sanoma Uitgevers, 2010.
Dijksterhuis, Ap. Het slimme onbewuste. Denken met gevoel. Amsterdam: Bert Bakker, 2007.Foucault, Michel. Histoire de la sexualité. Tome 1: La volonté de savoir. Paris: Gallimard, 1976.
Houellebecq, Michel. Extension du domaine de la lutte. Paris: J’ai lu, 2005.
Nietzsche, Friedrich. Over nut en nadeel van geschiedenis voor het leven. Vert. Vertalerscollectief Historische Uitgeverij. Groningen: Historische Uitgeverij, 1994.
Plato. The Dialogues of Plato. Volume III: The Republic. Trans: B. Jowett. Oxford: Oxford University Press, 1892. 58 – 83. 307 – 321.
Sloterdijk, Peter. Regels voor het mensenpark. Amsterdam: Boom, 2009.
[1] Het boek is gericht aan “jeunes rurales”, jonge meisjes woonachtig op het Franse platteland.
[2] Ik refereer hier aan de roman Extension du domaine de la lutte, waarin de wereld wordt beschreven als beheerst door twee systemen: een economische structuur en een seksuele.
[3] Dit zal ik nader uitleggen in mijn bespreking van het boek À la recherche de l’amour vrai en de Cosmopolitan.
[4] Nietzsche beschrijft in zijn essay Over nut en nadeel van geschiedenis voor het leven precies over het gevaar dat deze houding met zich meebrengt, met name dat er zo nooit iets veranderd zal kunnen worden, omdat al het nieuwe per definitie als negatief wordt gezien –het is immers niet zoals het ‘vroeger’ was, wat de mens in zijn handelen belemmert (Nietzsche 42, 43).
[5] Hier klinkt duidelijk de echo van Plato, die stelde dat de menselijke geest bestaat uit twee delen, namelijk een rationeel en een emotioneel deel. Het emotionele deel vormt echter een gevaar voor het rationele deel, omdat emoties de ratio vertroebelen en helder denken in de weg staan (Plato 322).
[6] Op p. 39 schrijft Sloterdijk het volgende: “Van hieruit is het maar een stap –zij het ook een pretentieuze- naar de stelling dat mensen dieren zijn van wie sommigen hun soortgenoten telen, terwijl de anderen de geteelden zijn”. Vroeger –ten tijde van Nietzsche- waren priesters en leraren de telers (37).
[7] Dit komt naar voren op p. 64, waar de vraag wordt gesteld of er met de verloofde gesproken mag worden over “les problèmes du mariage”: dat mag wel, maar, “les jeunes gens” (de jongemannen, neem ik aan) houden van onze (vrouwelijke? Er wordt wederom niets verduidelijkt) “délicatesse” op sommige vlakken, wat wil zeggen dat de jonge meisjes niet alles moeten lezen en weten, dan zijn ze namelijk niet “delicaat” genoeg meer .
[8] Voorbeelden zijn: een “middel om die prachtige procreatie te verwezenlijken” (13), “plezier dat men niet mag opzoeken (en al helemaal niet uitoefenen) buiten het huwelijk om” (16), “trouble des sens” (“verwarring/prikkeling van de zinnen), “l‘instinct physique grossier” (letterlijk: “grof” lichamelijk instinct) (16). Het meest expliciet wordt seks eveneens op p. 16 omschreven als “l’instinct sexuel”.
[9] Interessant is om te wijzen op de explosieve discussie die recentelijk is ontstaan over misbruik door priesters in de katholieke kerk: dit laat namelijk goed zien hoezeer onze maatschappij is geobsedeerd door seks. Misbruik en de katholieke kerk worden namelijk al veel langer met elkaar in verband gebracht: toch is er nu opeens sprake van een media-explosie.
[10] Eigenlijk is het boek hier behoorlijk tegenstrijdig: op p. 24 wordt gesteld dat maagdelijkheid (en dus het ongetrouwd blijven) op zichzelf boven het huwelijk staat, maar anderzijds is het religieuze leven (als non) iets wat een roeping veronderstelt. Op p. 4 staat echter dat sommige meisjes het “ beste deel” zullen krijgen, terwijl anderen in het celibaat zullen leven (maar waar horen de nonnen nu bij? De vrouwen die het beste deel wel of niet krijgen? Dat is onduidelijk). Wat vaststaat, is dat het huwelijk de “normale” manier is om je roeping (als vrouw) wat betreft liefde en moederlijkheid te verwezenlijken (24).
[11] Het zou interessant zijn om hier naar te kijken vanuit een marxistisch perspectief: in een tijd waarin de vrije markt prevaleert, vieren waarden als flexibiliteit en individualisme hoogtij, vandaar het belang van dat “persoonlijke gevoel”. Wat betreft institutionalisering, zou ik zeggen dat onder andere de filmindustrie “het gevoel” (gedeeltelijk) heeft geïnstitutionaliseerd.
[12] Een goed voorbeeld hiervan is het antwoord dat Art Rooijakkers in de Cosmopolitan geeft op de vraag: “Stel: je moet het stripje Liefde is… maken. Hoe luidt dan jouw tekst?” “Liefde is… niet in woorden te vangen en al helemaal niet in een strip!” (Cosmopolitan 92)
[13] Een interessante manifestatie van het fenomeen dat ik hier betoog, is de verschijning van allerlei boeken die stellen dat mensen hun meeste beslissingen ‘gevoelsmatig’ nemen in plaats van er ‘rationeel’ over te gaan nadenken (een voorbeeld is Het slimme onbewuste. Denken met gevoel van Ap Dijksterhuis, in 2007 uitgegeven bij Bert Bakker).
[14] Zie de “Opmerking achteraf” (46) waarin Sloterdijk schrijft over de discussie die is ontketend naar aanleiding van zijn tekst, wat hij zelf het uitlokken van massapsychoses door slecht bedreven journalistiek noemt (47).
[15] Als auteur heb ik bij A la découverte de l’amour vrai de enig genoemde auteursnaam die in het boekje wordt vermeld (op p. 3).
May 5th, 2010
by marijke
Beste Léonie,
Wat een ontzettend mooie tekst! En ik moest soms zo lachen en op het eind vond ik alles zo mooi in balans wat je had geschreven.
We zouden jou gewoon in de top 5 van ‘wat nu te lezen?’ moeten stoppen
Overigens was ik zo onder de indruk van je stuk dat ik spontaan ben gaan stemmen voor de studentenraad verkiezingen. Gelukkig besefte ik mij op tijd dat een goed geschreven tekst misschien niet de allerbeste reden is om op iemand te stemmen. Maar ook jouw ideeën daar vond ik leuk.
Deze vond ik ook en vond ik eng: “Iedere student telt.” Ja, en alle cavia’s ook dacht ik.
Groeten, Marijke
p.s. Ik hoop dat je dit ooit zult lezen. Zal toch wel?
May 12th, 2010
by armelleverrips
Fantastisch essay.. heel inspirerend!
t geeft me zin om jullie een verhaal te vertellen..
il etait une fois, een lezing in de Felix Meritis.. omtrent een franse filosoof: Badiou genoemd. Ik had mijn franse moeder meegenomen, omdat frans me aan frans deed denken en ik benieuwd was wat zij van de waarheid volgens Badiou door nederlandse denkers zou vinden.
Haar reactie bij de meesten was: hermetisch onbegrijpelijk..
Waardering klonk er voor de oudere man, die op volledig heldere wijze een beetje meer inzicht gaf. Ze had t over levenservaring, maar misschien was t wel een soort van aantrekkingskracht.. (hihi pardon maman, c une blague;)!
Aan t einde van die avond hoorde ik mezelf opeens roepen: de waarheid? wat is dat eigenlijk?
Verbaasd door mijn eigen woorden, die voortkwamen uit een hoofd wat zo leeg leek dat de woorden er alleen nog maar langs gleden, stond ik op en keek de zaal in.
le bo tenebreux (zo noemde mijn moeder deze jongeheer), vroeg of het een vraag of een (vulkaan)uitbarsting was? Beiden!
Er werd wat heen en weer gediscussieerd. Tot de oude ridder, Marc de Kesel, tot ons sprak met de volgende woorden: ´filosofie is denken over de liefde´
Deze zin achtervolgt me sindsdien.
denken over de liefde.. denken klinkt rationeel. liefde irrationeel.
liefde klinkt (als kind van deze tijd?) naar onderbuikgevoel.
denken is geconnoteerd (sorrie geen idee hoe je dit woord schrijft) aan mijn hoofd. liefde aan mijn hart en mijn buik.
denken over liefde.. impliceert een vermengeling van hoofd, buik, hart.
maar liefde kan ook ruiken, voelen, zien, horen, proeven.
zou dat mijn streven kunnen zijn?
:een denken wat niet alleen hoofd, maar ook lichaam inzet?
ik denk het wel…
September 8th, 2010
by Léonie
Chère Armelle,
Excuses voor mij bedroevend late reactie. Het was een chaotische zomer.
Vragen:
Liefde als irrationeel? En waarom eigenlijk? Omdat we ons maar al te graag willen overgeven aan een bepaalde roes en de liefde daar een mooi excuus voor is (en inderdaad, ik weet van mezelf dat ik dat maar al te graag doe. In de liefde (what the hell that may be) ben ik allesbehalve voor rede vatbaar).
Scheiding hard/hoofd?
Bestaat die scheiding wel? Is die er niet alleen maar omdat Plato, de kerk, m.a.w. À la découverte de l’amour vrai het zo stelt? Zijn hart en hoofd wel twee verschillende dingen? Kunnen we “rationeel” en “irrationeel” denken? (Dit zou impliceren dat “de ratio” een soort god (?) is, die het (onderbuik-)gevoel regeert, misschien wel in toom moet houden.
Waar/Onwaar?
Ben benieuwd naar wat je denkt.
Léonie
September 8th, 2010
by Léonie
Marijke:
Moest erg lachen om je zin over de cavia’s. Misschien kunnen we het rechtvaardigen door te stellen dat de UvA een universiteit voor “studenten” is, en niet voor cavia’s? Of is dat niet genoeg? Ik zal eens kijken voor het volgende verkiezingsprogramma (en, ironisch misschien, ik schrijf dit vanuit mijn studentenraad-kantoortje).
Léonie
January 21st, 2012
by fighting games 1 player
Recommended Websites…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]…
April 30th, 2012
by harbaremnmn
Links…
[...]Sites of interest we have a link to[...]……
May 4th, 2012
by website
Blogs ou should be reading…
[...]Here is a Great Blog You Might Find Interesting that we Encourage You[...]……
May 6th, 2012
by Have Fun On Your Vacation
Have Fun On Your Vacation…
[...]Every after inside a although we pick blogs that we read. Listed beneath would be the most current internet sites that we pick [...]…
May 8th, 2012
by WordPress Freelance
WordPress Freelance…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 9th, 2012
by www.ImplementSEO.com
Much far greater Link Construction and also Unlimited Anchors…
[...] Once in a while we select websites that individuals read or perhaps providers that people utilize [...]……
May 9th, 2012
by pool service roseville
Its hard to find good help…
I am forever proclaiming that its difficult to get good help, but here is…
May 10th, 2012
by mailboxes
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 10th, 2012
by Buy Instrumentals Online
Yahoo results…
While searching Yahoo I found this page in the results and I didn’t think it fit…
May 10th, 2012
by Polished Concrete Floors
Wikia…
Wika linked to this site…
May 10th, 2012
by Polished Concrete Floors
Tumblr article…
I saw someone writing about this on Tumblr and it linked to…
May 10th, 2012
by Concrete polishing
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to piddeling around online and found…
May 10th, 2012
by Crowd Funding
Yahoo results…
While browsing Yahoo I found this page in the results and I didn’t think it fit…
May 10th, 2012
by Crowd Funding
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 10th, 2012
by buy Facebook likes
Informative and precise…
Its hard to find informative and accurate info but here I found…
May 10th, 2012
by south austin apartments
Informative and precise…
Its difficult to find informative and accurate information but here I noted…
May 10th, 2012
by rose garden
Read was interesting, stay in touch……
[...]please visit the sites we follow, including this one, as it represents our picks from the web[...]……
May 10th, 2012
by bathroom remodeling contractor
Links…
[...]Sites of interest we have a link to[...]……
May 10th, 2012
by Jobs
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 10th, 2012
by Shun Kitchen Cutlery
Yahoo results…
While searching Yahoo I discovered this page in the results and I didn’t think it fit…
May 10th, 2012
by fat loss 4 idiots
News info…
I was reading the news and I saw this really cool topic…
May 10th, 2012
by Mein Neuer Luxuskörper
Digg…
While checking out DIGG yesterday I noticed this…
May 10th, 2012
by Chiropractor Dacula Ga
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise information but here I found…
May 10th, 2012
by credit sans justificatif
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to messing around on the internet and found…
May 10th, 2012
by Free Digital Signage
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise information but here I noted…
May 10th, 2012
by weight loss tips
Its hard to find good help…
I am regularly saying that its hard to procure good help, but here is…
May 10th, 2012
by green chamber
News info…
I was reading the news and I saw this really interesting info…
May 10th, 2012
by Website design limerick
Just Browsing…
While I was surfing today I saw a great post about…
May 10th, 2012
by www.losangelesdentalarts.com/culver-city-dentist
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 10th, 2012
by Basement Finishing Denver
Check this out…
[...] that is the end of this article. Here you’ll find some sites that we think you’ll appreciate, just click the links over[...]……
May 10th, 2012
by Web Design Ireland
Informative and precise…
Its difficult to find informative and precise info but here I found…
May 10th, 2012
by Google Glass Project
Its hard to find good help…
I am regularly proclaiming that its difficult to get quality help, but here is…
May 10th, 2012
by Prom Entertainment Hypnotist
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 11th, 2012
by car accident Lawyer
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 11th, 2012
by buy viagra
Sources…
[...]check below, are some totally unrelated websites to ours, however, they are most trustworthy sources that we use[...]……
May 11th, 2012
by win the lottery
You should check this out…
[...] Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless really worth taking a look, whoa did one learn about Mid East has got more problerms as well [...]……
May 11th, 2012
by Ferris Mowers
Tumblr article…
I saw someone talking about this on Tumblr and it linked to…
May 11th, 2012
by Ferris Lawn Mowers
Yahoo results…
While browsing Yahoo I found this page in the results and I didn’t think it fit…
May 11th, 2012
by credit auto pas cher
Just Browsing…
While I was browsing yesterday I noticed a excellent post concerning…
May 11th, 2012
by rachat de credits
Its hard to find good help…
I am forever proclaiming that its hard to procure quality help, but here is…
May 11th, 2012
by ptz plus
Its hard to find good help…
I am regularly saying that its difficult to procure good help, but here is…
May 11th, 2012
by Free Dating Websites
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 11th, 2012
by Free Dating Websites
Wikia…
Wika linked to this place…
May 11th, 2012
by broker
Informative and precise…
Its hard to find informative and accurate info but here I noted…
May 11th, 2012
by acid reflux remedy natural
Its hard to find good help…
I am constantnly proclaiming that its difficult to procure good help, but here is…
May 11th, 2012
by Baby Eczema
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to piddeling around on the internet and realized…
May 11th, 2012
by edheads back surgery
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 11th, 2012
by how to make apple pie
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise information but here I found…
May 11th, 2012
by lakeland chiropractor
Gems form the internet…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 12th, 2012
by arab spring
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 12th, 2012
by Accounting Careers
Websites worth visiting…
[...]here are some links to sites that we link to because we think they are worth visiting[...]……
May 12th, 2012
by Hacking Program
Websites we think you should visit…
[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we feel they are actually worth a go through, so have a look[...]……
May 12th, 2012
by juegos para nokia c3
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 12th, 2012
by Formation naturopathe
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 12th, 2012
by tea collection
Recent Blogroll Additions……
[...]usually posts some very interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]……
May 17th, 2012
by earthquake survival supplies
You should check this out…
[...] Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless really worth taking a look, whoa did one learn about Mid East has got more problerms as well [...]……
May 17th, 2012
by pet social network
Recent Blogroll Additions……
[...]usually posts some very interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]……
May 17th, 2012
by Utah Landscaping
Websites we think you should visit…
[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we feel they are actually worth a go through, so have a look[...]……
May 17th, 2012
by Perfume Joy
Read was interesting, stay in touch……
[...]please visit the sites we follow, including this one, as it represents our picks from the web[...]……
May 17th, 2012
by click here
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 17th, 2012
by Disney Pin Trading
Blogs ou should be reading…
[...]Here is a Great Blog You Might Find Interesting that we Encourage You[...]……
May 18th, 2012
by watch glee online
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 18th, 2012
by car loan for bad credit
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 18th, 2012
by promo video
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 18th, 2012
by employment law
Online Article……
[...]The information mentioned in the article are some of the best available [...]……
May 18th, 2012
by buy raspberry ketone
Just Browsing…
While I was surfing yesterday I saw a great article concerning…
May 18th, 2012
by onsite pittsburgh pc repair
News info…
I was reading the news and I saw this really interesting info…
May 18th, 2012
by online sales training
Its hard to find good help…
I am forever saying that its difficult to procure quality help, but here is…
May 18th, 2012
by free Sex scandal download
Just Browsing…
While I was browsing yesterday I saw a great article concerning…
May 18th, 2012
by naked
Tumblr article…
I saw someone writing about this on Tumblr and it linked to…
May 18th, 2012
by toro wheelhorse parts
Yahoo results…
While browsing Yahoo I discovered this page in the results and I didn’t think it fit…
May 18th, 2012
by sales training
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to piddeling around on the internet and found…
May 18th, 2012
by online word count
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to messing around on the internet and found…
May 18th, 2012
by Mauritius Accommodation
Related……
[...]just beneath, are numerous totally not related sites to ours, however, they are surely worth going over[...]……
May 18th, 2012
by car wash portland or
Yahoo results…
While browsing Yahoo I discovered this page in the results and I didn’t think it fit…
May 18th, 2012
by paid online surveys scam
Online Article……
[...]The information mentioned in the article are some of the best available [...]……
May 18th, 2012
by unsecured loans
Recent Blogroll Additions……
[...]usually posts some very interesting stuff like this. If you’re new to this site[...]……
May 18th, 2012
by fail
Yahoo results…
While searching Yahoo I found this page in the results and I didn’t think it fit…
May 18th, 2012
by Online Payday Loans
Informative and precise…
Its hard to find informative and accurate information but here I found…
May 18th, 2012
by celebrity
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 18th, 2012
by check this out
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 18th, 2012
by how to make money fast
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 18th, 2012
by bed bugs
Superb website…
[...]always a big fan of linking to bloggers that I love but don’t get a lot of link love from[...]……
May 18th, 2012
by mobile auto detailing the woodlands
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 18th, 2012
by tax
Dreary Day…
It was a dreary day here yesterday, so I just took to messing around on the internet and realized…
May 18th, 2012
by cheap carpet hackney
Sites we Like……
[...] Every once in a while we choose blogs that we read. Listed below are the latest sites that we choose [...]……
May 18th, 2012
by Minneapolis Florist
Websites we think you should visit…
[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we feel they are actually worth a go through, so have a look[...]……
May 18th, 2012
by viral marketing
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to piddeling around on the internet and realized…
May 18th, 2012
by multi level marketing
Informative and precise…
Its difficult to find informative and precise info but here I noted…
May 18th, 2012
by cheap facebook fans
News info…
I was reading the news and I saw this really interesting info…
May 19th, 2012
by micro niche finder
Links…
[...]Sites of interest we have a link to[...]……
May 19th, 2012
by Gato Vs Cocodrilo
Sites we Like……
[...] Every once in a while we choose blogs that we read. Listed below are the latest sites that we choose [...]……
May 19th, 2012
by link building
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to piddeling around online and realized…
May 19th, 2012
by Kitchen top Singapore
Dreary Day…
It was a dreary day here yesterday, so I just took to messing around online and found…
May 19th, 2012
by Apartments in Mauritius
Related……
[...]just beneath, are numerous totally not related sites to ours, however, they are surely worth going over[...]……
May 19th, 2012
by Event Planners Minneapolis
Wikia…
Wika linked to this place…
May 19th, 2012
by implantes dentarios
Dreary Day…
It was a dreary day here yesterday, so I just took to messing around on the internet and realized…
May 19th, 2012
by babyfoon
Websites worth visiting…
[...]here are some links to sites that we link to because we think they are worth visiting[...]……
May 19th, 2012
by Tai Cheng
Tumblr article…
I saw a writer talking about this on Tumblr and it linked to…
May 19th, 2012
by equity release
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 19th, 2012
by how to build a coop
Informative and precise…
Its difficult to find informative and precise info but here I found…
May 19th, 2012
by battlefield 3 guide
Dreary Day…
It was a dreary day here yesterday, so I just took to messing around on the internet and found…
May 19th, 2012
by conservatory quote service
Links…
[...]Sites of interest we have a link to[...]……
May 19th, 2012
by indien
Links…
[...]Sites of interest we have a link to[...]……
May 19th, 2012
by How To Recruit In MLM
Online Article……
[...]The information mentioned in the article are some of the best available [...]……
May 19th, 2012
by What Is The Key To Success
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 19th, 2012
by Downline Builder
Visitor recommendations…
[...]one of our visitors recently recommended the following website[...]……
May 19th, 2012
by car loans after bankruptcy
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 19th, 2012
by premature ejaculation excersises
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 20th, 2012
by USANA Training
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 20th, 2012
by shanghai listings
Read was interesting, stay in touch……
[...]please visit the sites we follow, including this one, as it represents our picks from the web[...]……
May 20th, 2012
by eco 561
Digg…
While checking out DIGG yesterday I noticed this…
May 20th, 2012
by hcs330
Informative and precise…
Its hard to find informative and accurate info but here I found…
May 20th, 2012
by low vitamin d
symptoms of low vit d…
This site is mostly a stroll-through for the entire data you needed about this and didn๏ฟฝt know who to ask. Glimpse here, and you๏ฟฝll undoubtedly discover it….
May 20th, 2012
by custom challenge coins
Websites we think you should visit…
[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we feel they are actually worth a go through, so have a look[...]……
May 20th, 2012
by buy Menozac
Gems form the internet…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 20th, 2012
by Persuasive Speech Topics
Just Browsing…
While I was browsing yesterday I saw a great article concerning…
May 20th, 2012
by Dorcas Blomstrand
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 20th, 2012
by unlock iphone uk
Sources…
[...]check below, are some totally unrelated websites to ours, however, they are most trustworthy sources that we use[...]……
May 21st, 2012
by Wedding Photographer Sheffield
You should check this out…
[...] Wonderful story, reckoned we could combine a few unrelated data, nevertheless really worth taking a look, whoa did one learn about Mid East has got more problerms as well [...]……
May 21st, 2012
by Orlando home inspection
Related……
[...]just beneath, are numerous totally not related sites to ours, however, they are surely worth going over[...]……
May 21st, 2012
by Phuket
Recommeneded websites…
[...]Here are some of the sites we recommend for our visitors[...]……
May 21st, 2012
by diet
Sources…
[...]check below, are some totally unrelated websites to ours, however, they are most trustworthy sources that we use[...]……
May 21st, 2012
by baby cashmere
Websites we think you should visit…
[...]although websites we backlink to below are considerably not related to ours, we feel they are actually worth a go through, so have a look[...]……
May 21st, 2012
by Sunwarrior
Dreary Day…
It was a dreary day here today, so I just took to messing around online and realized…
May 21st, 2012
by plant based protein powder
Looking around…
I like to browse in various places on the internet, often I will go to Stumble Upon and follow thru…
May 21st, 2012
by Crime Novels
Yahoo results…
While browsing Yahoo I found this page in the results and I didn’t think it fit…
May 21st, 2012
by Jewelry Auctions
Blogs ou should be reading…
[...]Here is a Great Blog You Might Find Interesting that we Encourage You[...]……
May 21st, 2012
by santa ana water damage
Read was interesting, stay in touch……
[...]please visit the sites we follow, including this one, as it represents our picks from the web[...]……
May 21st, 2012
by hen party ireland
Gems form the internet…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 21st, 2012
by payday loans
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 21st, 2012
by spondylitis
Blogs ou should be reading…
[...]Here is a Great Blog You Might Find Interesting that we Encourage You[...]……
May 21st, 2012
by online casino uk
Gems form the internet…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 21st, 2012
by dvd to ipad converter
Tumblr article…
I saw a writer writing about this on Tumblr and it linked to…
May 21st, 2012
by seo tools
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise information but here I noted…
May 21st, 2012
by how to get ripped fast
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise information but here I noted…
May 21st, 2012
by Data Entry Jobs
Just Browsing…
While I was surfing today I noticed a excellent article concerning…
May 21st, 2012
by cape town
Superb website…
[...]always a big fan of linking to bloggers that I love but don’t get a lot of link love from[...]……
May 21st, 2012
by water damage services in san diego
Its hard to find good help…
I am forever saying that its difficult to get quality help, but here is…
May 22nd, 2012
by best fantasy books 2008
Read was interesting, stay in touch……
[...]please visit the sites we follow, including this one, as it represents our picks from the web[...]……
May 22nd, 2012
by driving instructors dartford
Awesome website…
[...]the time to read or visit the content or sites we have linked to below the[...]……
May 22nd, 2012
by driving schools bexleyheath
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 22nd, 2012
by designer bags cheap
Gems form the internet…
[...]very few websites that happen to be detailed below, from our point of view are undoubtedly well worth checking out[...]……
May 22nd, 2012
by simple golf swing review
Its hard to find good help…
I am constantnly saying that its hard to find quality help, but here is…
May 22nd, 2012
by gratispenger 7red
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 22nd, 2012
by How to make 50 bucks
Superb website…
[...]always a big fan of linking to bloggers that I love but don’t get a lot of link love from[...]……
May 22nd, 2012
by equity release calculator
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 22nd, 2012
by singapore company setup
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 22nd, 2012
by driving lessons belvedere
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 22nd, 2012
by free reverse phone
Websites you should visit…
[...]below you’ll find the link to some sites that we think you should visit[...]……
May 22nd, 2012
by RSS
Online Article……
[...]The information mentioned in the article are some of the best available [...]……
May 22nd, 2012
by socialsupercharge.net
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 22nd, 2012
by purchase twitter followers
Informative and precise…
Its hard to find informative and precise info but here I noted…
May 22nd, 2012
by minecraft world seeds
Wikia…
Wika linked to this website…
May 22nd, 2012
by Buy targeted fans
Wikia…
Wika linked to this site…
May 22nd, 2012
by Business Networking Australia
Its hard to find good help…
I am regularly saying that its hard to find good help, but here is…
May 22nd, 2012
by how to write obituaries
Cool sites…
[...]we came across a cool site that you might enjoy. Take a look if you want[...]……
May 23rd, 2012
by landfill netting
Great website…
[...]we like to honor many other internet sites on the web, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Under are some webpages worth checking out[...]……
May 23rd, 2012
by net millionaires
Looking around…
I like to browse in various places on the online world, often I will just go to Digg and follow thru…
May 23rd, 2012
by teeth whitening pen
Just Browsing…
While I was browsing today I saw a excellent article concerning…
May 23rd, 2012
by Home Loan
News info…
I was reading the news and I saw this really interesting topic…
May 23rd, 2012
by Mediafire 1080p
Wikia…
Wika linked to this site…
May 23rd, 2012
by Destination Management
Wikia…
Wika linked to this site…